Schouderklachten

Veelvoorkomende oorzaken van schouderklachten

Schouderklachten ontstaan zelden uit het niets. De meest voorkomende oorzaken zijn: overbelasting bij sport of werk boven het hoofd (rotator cuff-tendinopathie), een val of plotselinge ruk (cuff-scheur of luxatie), leeftijdsgerelateerde slijtage (artrose van het AC-gewricht), of een hardnekkige ontsteking van het schouderkapsel (frozen shoulder). Daarnaast kan een kalkafzetting in de pees zorgen voor plotse hevige pijn.

Wat veel mensen niet weten: de schouder werkt samen met de schouderbladbeweging en de halswervelkolom. Een vastzittend schouderblad of een nekblokkade kan zo schouderpijn veroorzaken zonder dat het probleem in de schouder zelf zit. Daarom kijken wij bij elk consult ook naar nek, schouderblad en houding.

Kalkschouder en shockwave-therapie

Een kalkafzetting in een schouderpees (tendinosis calcarea) is een van de pijnlijkste schouderklachten. De pijn ontstaat vaak plotseling, kan extreem hevig zijn, en beperkt de arm-bewegingen sterk. Op echografie zien we de kalkafzetting als een felle witte vlek in de pees.

Shockwave therapie is bij een kalkschouder een van de behandelmogelijkheden. Met geluidsgolven die we gericht op de kalkafzetting richten, fragmenteert deze in kleinere deeltjes die het lichaam vervolgens kan opnemen. Een behandelreeks van 4 tot 6 sessies, gecombineerd met oefentherapie voor de rotator cuff, geeft bij veel patiënten een afname van klachten, maar niet bij iedereen.

Frozen shoulder herkennen en behandelen

Frozen shoulder (adhesieve capsulitis) is een chronische ontsteking van het schouderkapsel. Het kapsel wordt korter en stijver, waardoor de schouder geleidelijk vastloopt. De aandoening doorloopt drie fasen die elkaar overlappen. Fase 1 (2 tot 9 maanden): nachtelijke pijn, schouder voelt continu pijnlijk. Fase 2 (4 tot 12 maanden): pijn neemt af, maar de stijfheid blijft. Fase 3 (5 tot 24 maanden): geleidelijk herstel van beweging.

Onze aanpak is gefaseerd. In fase 1 ligt de focus op pijnreductie via medicatie-advies, voorzichtige mobilisaties en eventueel injectie-advies bij de huisarts. In fase 2 zetten we sterk in op kapsel-mobilisaties en passieve rekoefeningen. In fase 3 trainen we functioneel om de schouder weer volledig inzetbaar te krijgen. Geduld is essentieel: een frozen shoulder herstelt meestal, maar in zijn eigen tempo.

Wat doet echografie bij schouderklachten?

Bij schouderklachten zit het probleem vaak in de weke delen die niet zichtbaar zijn op een röntgenfoto: de rotator cuff-pezen, de slijmbeurs, het schouderkapsel, of een kalkafzetting in een pees. Met echografie maken wij deze structuren in real-time zichtbaar en kunnen we de schouder ook tijdens bewegen onderzoeken.

Op de echo zien we direct of er sprake is van peesverdikking (tendinopathie), een scheur in de cuff (gedeeltelijk of volledig), ontstekingsvocht in de slijmbeurs (subacromiale bursitis), of een kalkafzetting. Dat scherpt de diagnose enorm aan en bepaalt of we kiezen voor oefentherapie, shockwave, of doorverwijzing voor injectie of operatief consult.

Onderzoek en behandeling van schouderklachten

Een eerste consult duurt 30 minuten. We doen een grondig onderzoek (bewegingsanalyse, krachttests, specifieke schoudertesten zoals Hawkins en Neer), en waar nodig plannen we een echografie in. Daarna bespreken we de oorzaak, het verwachte herstelpad en de behandelopties. Hoeveel behandelingen nodig zijn, verschilt per persoon; ook dat bespreken we na het onderzoek.

De behandeling combineert hands-on werk (manuele therapie schouderblad en cuff, dry needling bij triggerpoints in nek en bovenrug, medical taping) met oefentherapie. Bij kalkschouder zetten we shockwave in, bij hardnekkige peesproblemen EPTE/PNE. Een belangrijk onderdeel van de behandeling is het corrigeren van houding en bewegingspatronen, want zonder dat keren de klachten vaak terug.

Slijmbeursontsteking in de schouder: herkennen en behandelen

Een slijmbeursontsteking in de schouder (subacromiale bursitis) geeft een typisch beeld: een felle, soms brandende pijn aan de bovenkant en zijkant van de schouder die toeneemt zodra u de arm zijwaarts heft tussen de 60 en 120 graden. Dat traject wordt vaak de pijnlijke boog genoemd. Veel mensen kunnen de arm boven het hoofd nog wel optillen, maar juist halverwege schiet de pijn erin. Ook drukken op de schouder en op de pijnlijke zijde liggen geeft klachten.

De slijmbeurs is een vochtkussentje dat de rotator cuff-pezen beschermt tegen wrijving onder het schouderdak. Bij overbelasting boven het hoofd, een ongelukkige beweging of in combinatie met een kalkafzetting raakt deze geïrriteerd en vult zich met ontstekingsvocht. Op echografie zien wij dit ontstekingsvocht direct, waardoor we een bursitis kunnen onderscheiden van een peesprobleem of een kalkschouder.

Onze behandeling richt zich eerst op het kalmeren van de prikkel: tijdelijk de uitlokkende belasting aanpassen, medical taping om de schouder te ontlasten en zo nodig dry needling van de omliggende spierspanning. Daarna bouwen we met oefentherapie de rotator cuff en de schouderbladsturing op, zodat de pees-slijmbeursruimte weer rustig blijft. Houdt de ontsteking ondanks behandeling aan, dan overleggen we met u over een verwijzing naar de huisarts voor eventueel een injectie.

Schouder schiet uit de kom: instabiliteit en luxatie

Het gevoel dat uw schouder uit de kom dreigt te schieten, of dat al echt heeft gedaan, noemen we schouderinstabiliteit. Bij een volledige luxatie springt de schouderkop daadwerkelijk uit de kom, meestal door een val op de uitgestrekte arm of een harde ruk. Dat is heftig pijnlijk en de schouder moet vaak op de spoedeisende hulp worden teruggezet. Daarna blijft soms een onzeker, los gevoel achter, vooral wanneer u de arm naar achteren en buiten draait, bijvoorbeeld bij een bovenhandse worp.

Niet elke instabiliteit begint met een ongeval. Sommige mensen hebben van nature soepele banden en kapsels, waardoor de schouder al bij dagelijkse bewegingen kan subluxeren (half uit de kom glijden en weer terug). Bij actieve sporters zien we instabiliteit ook na herhaalde overbelasting van de stabiliserende spieren. Het herkenbare gevoel is dat u de arm in bepaalde standen bewust beschermt uit angst dat de schouder weer schiet.

Fysiotherapie is bij instabiliteit vaak de eerste stap. We trainen gericht de rotator cuff en de schouderbladspieren die de kop actief centreren, en oefenen de controle in juist die standen waar het mis gaat. Bij een eerste luxatie op jonge leeftijd of bij herhaalde luxaties beoordelen we samen of aanvullend onderzoek of een orthopedisch consult nodig is, want soms is er kapsel- of labrumschade die operatief beoordeeld moet worden.

Rotator cuff-scheur: gedeeltelijk of volledig?

Een scheur in de rotator cuff varieert van een klein randscheurtje in een pees tot een volledige doorscheuring. Bij een gedeeltelijke scheur is er vaak pijn bij het heffen van de arm en krachtsverlies, maar lukt de beweging nog wel. Bij een volledige scheur valt een specifieke functie soms helemaal weg: u krijgt de arm bijvoorbeeld niet meer zelfstandig zijwaarts omhoog, of de arm zakt terug zodra u hem loslaat op schouderhoogte.

Scheuren ontstaan op twee manieren. Acuut, door een val of een plotselinge zware trek aan de arm, vaak met directe pijn en krachtsverlies. Of geleidelijk, door jarenlange slijtage van de pees, waarbij de klachten sluipend toenemen. Leeftijd speelt een rol: bij ouderen komen degeneratieve cuff-scheuren vaker voor, soms zelfs zonder duidelijke aanleiding. Zo nodig brengen wij de pees met echografie in beeld; vaak is dan te zien of er sprake is van een gedeeltelijke of een volledige scheur.

Lang niet elke scheur hoeft geopereerd te worden. Veel gedeeltelijke en zelfs sommige volledige scheuren reageren goed op gerichte oefentherapie, waarbij de omliggende spieren de functie deels overnemen en de pijn afneemt. We stellen samen een opbouwend trainingsprogramma op en monitoren het herstel. Is er sprake van een grote scheur met fors functieverlies, met name na een acuut letsel bij een actieve patiënt, dan verwijzen we tijdig voor een MRI en een orthopedisch consult.

Schouderpijn of toch de nek? Het verschil

Niet elke pijn rond de schouder komt uit de schouder zelf. De nek en bovenrug verwijzen regelmatig pijn naar het schouderblad en de bovenarm. Een geprikkelde zenuw in de nek (cervicale radiculopathie) geeft bijvoorbeeld uitstralende pijn die voorbij de elleboog tot in de hand kan doorlopen, vaak met tintelingen, een doof gevoel of krachtsverlies in vingers. Dat is een ander patroon dan een echte schouderklacht.

Een nuttig onderscheid: een echte schouderklacht verergert vooral bij het bewegen van de arm, zoals heffen, reiken of aankleden, en is meestal gevoelig bij druk op de schouder. Nekgerelateerde pijn verandert juist met de stand en beweging van de nek en straalt vaak verder door dan de elleboog. In de praktijk lopen beide regelmatig door elkaar heen, zeker omdat een pijnlijke schouder de nek extra belast en andersom.

In de intake gaan we dit systematisch na met bewegingsonderzoek van zowel nek als schouder en specifieke testen, zo nodig aangevuld met echografie van de schouder. Zo bepalen we of we de schouder behandelen, de nek, of allebei. Let op de alarmsignalen: aanhoudend krachtsverlies, gevoelloosheid, pijn die niet afhankelijk is van houding of beweging, of klachten na een fors ongeval. In die gevallen verwijzen we u naar de huisarts voor verder onderzoek.

Schouderonderzoek door de fysiotherapeut: wat gebeurt er?

Een goed schouderonderzoek begint met een gesprek: hoe de pijn is ontstaan, waar u hem voelt, wat u niet meer kunt en of u nachtelijke pijn heeft. Daarna testen we de beweeglijkheid en kracht van de schouder, actief en passief, en doen we specifieke tests voor de rotator cuff, de slijmbeurs, het kapsel en de stabiliteit van het gewricht. Ook de nek en de bovenrug nemen we mee, omdat schouderpijn daar regelmatig vandaan komt.

Voegt een echografie iets toe, dan plannen we die in. Daarmee brengen we pezen, slijmbeurs en kalkafzettingen in beeld en kunnen we onderscheid maken tussen bijvoorbeeld een peesontsteking, een gedeeltelijke scheur of een frozen shoulder. Aan het eind van het eerste consult weet u wat er waarschijnlijk aan de hand is, wat u zelf kunt doen en hoe het behandelplan eruitziet. Voor complexe schouderklachten werken we samen binnen het regionale Schoudernetwerk.