Waarom doet mijn schouder ’s nachts pijn?

Waarom juist ’s nachts?

In bed gebeuren twee dingen. Ligt u op de pijnlijke schouder, dan drukt uw lichaamsgewicht op de pezen en de slijmbeurs aan de bovenkant van de schouder. Ligt u op de andere kant, dan zakt de arm naar voren over de borst, en ook dat zet spanning op dezelfde pezen. Daarbij beweegt u ’s nachts nauwelijks, waardoor een geïrriteerde schouder stijver en gevoeliger wordt.

Ook valt ’s nachts de afleiding van de dag weg, waardoor u de pijn sterker opmerkt. Dat maakt de pijn niet minder echt, maar het verklaart wel waarom dezelfde schouder overdag redelijk kan meevallen.

De meest voorkomende oorzaken

Het vaakst gaat het om overbelaste of geïrriteerde pezen van de rotator cuff, vaak samen met een geprikkelde slijmbeurs. Dat heet ook wel subacromiale schouderpijn. Typisch is pijn aan de buitenkant van de bovenarm, bij het heffen van de arm, bij het aantrekken van een jas en bij liggen op die kant.

Een kalkschouder, een kalkafzetting in een van de pezen, kan lange tijd weinig klachten geven en dan plotseling hevige pijn veroorzaken, juist ook ’s nachts. Bij een frozen shoulder wordt de schouder in de loop van weken tot maanden steeds stijver, vooral bij het naar buiten draaien van de arm, zoals bij een jas aantrekken of de hand achter het hoofd brengen. Nachtpijn is vaak een van de eerste signalen.

Een scheur in een cuffpees komt vaker voor naarmate we ouder worden, soms na een val en soms zonder duidelijke aanleiding. Het belangrijkste signaal is krachtverlies bij het heffen van de arm. En soms komt de pijn niet uit de schouder zelf maar uit de nek. Dan straalt hij vaak verder uit naar de arm of hand, soms met tintelingen.

Wat u zelf kunt doen

Probeer op uw rug te slapen met een kussen onder de elleboog van de pijnlijke arm, zodat de arm iets naar voren en omhoog ligt. Slaapt u liever op uw zij, lig dan op de goede kant met een kussen tegen uw buik waar de pijnlijke arm op rust. Zo zakt die arm niet naar voren. Sommige mensen slapen de eerste tijd beter half rechtop, met extra kussens in de rug.

Blijf de schouder overdag bewegen binnen wat de pijn toelaat en vermijd vooral langdurig werken met de armen boven schouderhoogte. Warmte of juist kou kan de pijn verzachten; wat het beste werkt, verschilt per persoon. Pijnstillers kunnen tijdelijk helpen om beter te slapen; overleg daarover met uw huisarts of apotheker.

Wanneer u het laat onderzoeken

Bent u gevallen of heeft u de arm verrekt en kunt u de arm daarna nauwelijks optillen, ziet de schouder er vervormd uit of heeft u hevige pijn die niet minder wordt, neem dan dezelfde dag contact op met de huisarts of de huisartsenpost. Een peesscheur na een ongeval wordt bij voorkeur binnen enkele weken beoordeeld, omdat een eventuele operatie dan vaak het beste resultaat geeft.

Zonder ongeval geldt: houdt de nachtpijn langer dan twee tot drie weken aan, wordt de schouder steeds stijver of kunt u de arm zelf niet meer goed optillen, laat het dan onderzoeken. Hoe eerder duidelijk is wat er speelt, hoe gerichter de behandeling kan zijn.

Ga eerst naar de huisarts bij pijn die in rust en ’s nachts voortdurend aanwezig is, hoe u ook ligt, zeker samen met onverklaard gewichtsverlies, algehele malaise of kanker in de voorgeschiedenis. Ook bij pijn en stijfheid in beide schouders tegelijk, vaak ook in de heupen en vooral ’s ochtends, en bij toenemend krachtverlies of een doof gevoel in arm of hand is de huisarts de eerste stap. Is de schouder warm, rood en gezwollen en heeft u koorts, neem dan dezelfde dag contact op met de huisarts of de huisartsenpost.

Bel direct 112 bij plotselinge pijn in schouder, arm, kaak of rug, links of rechts, samen met een drukkend gevoel op de borst, benauwdheid, zweten of misselijkheid, of bij schouderpijn die erger wordt bij ademhalen. Dat kan van het hart of de longen komen.

Hoe wij kijken

We vragen wanneer de pijn optreedt, onderzoeken welke bewegingen pijn doen en hoeveel kracht de verschillende pezen hebben, en kijken hoe het schouderblad meebeweegt. Vaak is na dat onderzoek al duidelijk wat er speelt. Voegt een echografie iets toe, bijvoorbeeld na een val, bij krachtverlies dat op een peesscheur kan wijzen of als de klachten ondanks behandeling aanhouden, dan maken we die in de praktijk. Daarop zien we of een pees verdikt of ingescheurd is, of de slijmbeurs verdikt is en of er kalk zit. Niet elke afwijking verklaart de pijn: ook bij mensen zonder klachten zien we op latere leeftijd vaak slijtage of kalk. Samen bepaalt dat de aanpak: oefentherapie om de pezen weer belastbaar te maken, advies over slapen en belasting, en waar dat zinvol is overleg met de huisarts over bijvoorbeeld een injectie.

Onze echografisten zijn Bram Rikken en Femke Rutten in Beneden-Leeuwen en Tim Arnts in Druten. Fysio-R is aangesloten bij het Schoudernetwerk Zuid-Oost Nederland.